Zasada działania klimatyzatora samochodowego: od freonu po nowoczesne systemy

8

Prawie tego nie zauważasz, dopóki poziom wilgoci nie wzrośnie gwałtownie, a szyby nie zaparują. I nagle twoją jedyną myślą staje się pragnienie chłodnego powietrza. Jednak samochód odprowadzający ciepło z kabiny to zaskakująco złożony taniec fizyki i inżynierii. Jak zatem działa klimatyzacja w samochodzie?

To nie magia. To jest termodynamika. Zapewnia kierowcy spokój ducha od końca lat trzydziestych XX wieku, na długo zanim stał się standardowym wyposażeniem każdego samochodu codziennego użytku.

Ciekawa historia

Packard wynalazł nie tylko klimatyzator samochodowy, ale także samą koncepcję klimatyzacji. Sprawiła, że ​​branża zwróciła na to uwagę. W 1939 roku wprowadzili ten system. W 1940 roku stali się pierwszym producentem, który zaoferował to jako opcję fabryczną. Według współczesnych standardów wyglądała nieatrakcyjnie. Nie posiadał termostatu regulującego temperaturę. Możesz to włączyć lub wyłączyć. Ale dla kierowców duszących się w dusznych stalowych i szklanych skrzyniach było to objawienie.

Technologia ta zaczęła zyskiwać na popularności. Najpierw powoli, a potem bardzo szybko. Do 1969 roku z linii produkcyjnej zjechała ponad połowa nowych samochodów z wbudowaną klimatyzacją. Z opcji luksusowej stał się podstawowym oczekiwaniem.

Przyjemne otoczenie kosztuje

Ta wygoda ma ukrytą cenę. Przez dziesięciolecia przemysł opierał się na R-12, znanym również jako CFC-12 lub Freon. To bardzo skuteczna substancja. Jest bardzo stabilny. Ma to jednak niszczycielski wpływ na warstwę ozonową.

Chlorofluorowęglowodory (CFC) pochłaniają cząsteczki ozonu z górnych warstw atmosfery. W przypadku potwierdzenia szkody zastosowane zostaną odpowiednie przepisy. Produkcja R-12 została zakazana w Stanach Zjednoczonych. Producenci samochodów musieli zmienić kierunek.

Przeszli na R-134a (HFC-134a). Jest lepszy dla warstwy ozonowej i jest dopuszczony do stosowania we wszystkich pojazdach wyprodukowanych po 1996 roku. R-134a nie jest jednak rozwiązaniem idealnym. Jest to nadal silny gaz cieplarniany.

Agencja Ochrony Środowiska (EPA) przewidziała tę zmianę. W 2012 roku firma rozpoczęła etapowe wprowadzanie nowego czynnika chłodniczego R-1234yf (HFO-1234yf). Różnica jest oczywista. R-134a ma współczynnik ocieplenia globalnego (GWP) wynoszący 1430. A co z R-1234yf? Jego GWP wynosi zaledwie 4.

Do 2022 r. 97% nowych pojazdów w USA będzie wykorzystywać R-1234yf. Przejście zostało zakończone. Przemysł odszedł od środków chemicznych

Jak ciepło jest usuwane ze strony wysokiego ciśnienia

Cykl nie kończy się na sprężarce. Jest to obieg zamknięty, ale o dwóch zupełnie różnych charakterystykach: wysokim i niskim ciśnieniu. Zrozumienie, gdzie leży granica między nimi, wyjaśnia, dlaczego klimatyzator wydmuchuje zimne powietrze latem, ale zimą może zamarznąć, jeśli działa nieprawidłowo.

Zacznijmy od kompresora. Stanowi serce układu i napędzany jest paskiem połączonym z wałem korbowym silnika. Słyszysz wycie silnika? To jest praca sprężarki. Zasysa czynnik chłodniczy w postaci gazu pod niskim ciśnieniem i wypompowuje go. Problem w tym, że kompresor nie tłoczy cieczy. Może jedynie sprężać gaz. Jeśli ciecz dostanie się do środka, pompa ulegnie uszkodzeniu. Dlatego gaz jest sprężany, zwiększa ciśnienie i przesyłany do skraplacza.

To prowadzi nas do kondensatora. Znajduje się z przodu, za osłoną chłodnicy. Wygląda jak grzejnik, bo w zasadzie tak właśnie jest. Jego zadaniem jest usuwanie ciepła. Czynnik chłodniczy pochodzący ze sprężarki jest gorący i pod wysokim ciśnieniem. Powietrze przepływające przez te zakrzywione rurki chłodzi je. Gaz skrapla się w ciecz pod wysokim ciśnieniem. Wyobraź sobie, że para zamienia się z powrotem w wodę. Jest gorący, pod ciśnieniem i gotowy do dalszej pracy.

Zanim ciecz przejdzie do kolejnego etapu, przechodzi przez odbiornik-suszarkę. Zbiornik ten zawiera granulki środka osuszającego. Znasz te małe „niejadalne” torebki, które wkładają do pudełek po butach? Ten sam pomysł. Pochłaniają wilgoć z układu. Wilgoć jest wrogiem. Jeżeli woda pozostanie w rurach, w miarę spadku ciśnienia zamarznie w postaci kryształków lodu. Kryształy te mogą zatkać zawory i uszkodzić metal. Osuszacz odbiorczy utrzymuje system w stanie suchym.

Spadek ciśnienia: wysoki do niskiego

Ciecz dociera do termostatycznego zaworu rozprężnego (TEV). To jest punkt, z którego nie ma powrotu. System przechodzi ze strony wysokiego ciśnienia na stronę niskiego ciśnienia. Jeśli dotkniesz tego rurociągu, poczujesz nagłą zmianę temperatury. Natychmiastowe przejście z gorącego na zimne.

Ciecz pod wysokim ciśnieniem przepływa przez zawór rozprężny. Zawór ten ogranicza przepływ i umożliwia rozprężanie się czynnika chłodniczego. Ciśnienie spada. Ciecz jest teraz w stanie przechłodzonym pod niskim ciśnieniem. Zawór ten wykrywa ciśnienie i reguluje przepływ, aby zachować stabilność. Części ruchome zużywają się. Jeśli zawiodą, klimatyzator przestanie działać.

Nie wszystkie samochody korzystają z zaworów rozprężnych. Niektórzy używają rurek kapilarnych (rurek z cieczą). Jest to prosty otwór o stałym rozmiarze. Nie posiada żadnych ruchomych części. Zapewnia stały przepływ czynnika chłodniczego. Jakie są wady? Z biegiem czasu zatyka się gruzem. Układy wyposażone w rurki kapilarne nie pozwalają na płynną kontrolę przepływu. Sterowanie chłodzeniem odbywa się poprzez włączanie i wyłączanie sprężarki. Jest mniej wydajny, ale tańszy w produkcji.

Waporyzator: tam, gdzie dzieje się magia

Sprężarka, skraplacz i zawory znajdują się w komorze silnika, a parownik jest ukryty w kabinie. Zwykle znajduje się nad przestrzenią na nogi pasażera. Wygląda jak mały grzejnik. Ale nie usuwa ciepła, ale je pochłania.

Ciekły czynnik chłodniczy pod niskim ciśnieniem dostaje się do rurek. Idealnie, jego temperatura wynosi około 32°F (0°C). Dlatego tak ważne jest wyeliminowanie wilgoci z układu. Temperatura wrzenia czynnika chłodniczego jest bardzo niska. Ciepło w kabinie wystarczy, aby się zagotowało. Przechodzi ze stanu ciekłego w stan gazowy. Przejście fazowe wymaga energii. Odbiera ciepło z powietrza przechodzącego przez żebra.

Wentylator przepycha powietrze przez zimne rurki. Wylatujące powietrze staje się zimne. Gaz przenoszący ciepło opuszcza parownik. Wraca do sprężarki, aby rozpocząć cykl od nowa.

Jeśli w samochodzie zastosowano rurkę kapilarną, pomiędzy parownikiem a sprężarką znajduje się akumulator. Dlaczego? Ponieważ rurka kapilarna może dostarczać zbyt dużo czynnika chłodniczego do parownika. Nie wszystko wyparowuje. Sprężarka nie może pracować z cieczą. Akumulator łapie nadmiar płynu. Zapewnia, że ​​do sprężarki dostaje się wyłącznie gaz.

Parownik może również osuszać powietrze w kabinie. Wilgoć z powietrza skrapla się na zimnych rurach. Kurz i pyłki również zostają zatrzymane. Czy po zaparkowaniu zauważasz krople wody pod samochodem? To jest kondensacja. To jest w porządku. Oznacza to, że klimatyzator spełnia swoje zadanie.

Dlaczego klimatyzatory samochodowe się psują i co się zmieniło

Być może zastanawiasz się, dlaczego Twój klimatyzator nie nadmuchuje chłodnego powietrza. Zwykle jest to wyciek czynnika chłodniczego. Według Repair Pal jest to najczęstszy powód. Występują nieszczelności uszczelek, węży i ​​elementów łączących. Chłodzenie zatrzymuje się, gdy ciśnienie spada.

Sam system również ewoluuje. Starsze samochody wykorzystują czynnik chłodniczy R-12, znany również jako CFC-12 lub Freon. To działa bardzo dobrze. Ale niszczy warstwę ozonową. Jego produkcja została zakazana w Stanach Zjednoczonych. To nie jest problem tylko amerykański, ale globalny.

Od 1996 r. we wszystkich nowych pojazdach w Stanach Zjednoczonych stosuje się R-134a (HFC-134a). Nie niszczy warstwy ozonowej. Chociaż jest to gaz cieplarniany, nie jest środkiem zubożającym warstwę ozonową. Jeśli odnawiasz pojazd sprzed 1996 r., powinieneś zachować ostrożność przy utylizacji R-12. Po prostu nie da się tego dodać. Sprzęt jest inny. Ciśnienie jest inne.

Główne elementy – sprężarka, skraplacz i parownik – pozostają niezmienione. Płyn się zmienił. Zasady się zmieniły. Ale nie w fizyce.

Czy warto to naprawiać? Zależy to od sytuacji nieszczelności. Małe wycieki są niedrogie. Duże komponenty, takie jak skraplacze i parowniki, mogą kosztować więcej niż sam samochód. Jednak zrozumienie cyklu pomoże Ci zdiagnozować problem, zanim zapłacisz mechanikowi. Sprawdź pasek. Upewnij się, że sprężarka działa. Poczuj powietrze wydobywające się z nawiewów. Jeśli jest ciepło, coś jest nie tak.

Ten system jest potężny, ale nie wieczny. Sprężarka jest poddana obciążeniom. Kondensator uderza w gruz drogowy. Parownik zatyka się pyłkami. Utrzymuj system. Wymień filtr kabinowy. Utrzymuje przepływ powietrza w czystości bez wpływu na czynnik chłodniczy. Jeśli w powietrzu czuć wilgoć, należy oczyścić rdzeń parownika.

Nie bez powodu nowoczesne samochody mają dwustrefową klimatyzację. Za chłodzenie odpowiada parownik